این پلتفرم فروش آنلاین طلا، پول مردم را نمی‌‎‌دهد

سکوی خرید و فروش آنلاین طلای زرپاد از ابتدای اغتشاشات تاکنون اجازه برداشت وجوه کاربران خود را نمی‌دهد، با این حال هنوز مشخص نیست کدام نهاد باید جلوی تخلف این سکو را بگیرد.

در حالی که بازار طلا در هفته‌های اخیر با نوسانات شدید قیمتی همراه بوده، یکی از کاربران «پلتفرم خرید و فروش آنلاین طلای زرپاد» با تماس با خبرگزاری فارس از مسدود بودن امکان برداشت وجه در این سامانه خبر داده است؛ موضوعی که حالا به دغدغه جدی بخشی از سرمایه‌گذاران خرد تبدیل شده است.

به گفته این کاربر، پلتفرم «زرپاد» از زمان آغاز اغتشاشات اجازه برداشت وجه را به مشتریان خود نمی‌دهد و دلیل این موضوع را «اختلال در سامانه‌های بانکی» عنوان می‌کند. این در حالی است که سامانه‌های بانکی نه تنها هیچ اختلالی ندارند بلکه سایر پلتفرم‌ها در حال کار با آنها هستند و به مشتریان خود خدمات می‌دهند.

از طرف دیگر  قیمت طلا در این بازه با نوسانات قابل توجهی همراه بوده و کاربران این پلتفرم عملاً امکان مدیریت دارایی یا خروج به‌موقع از بازار را نداشته‌اند؛ مسئله‌ای که به گفته برخی از آن‌ها، منجر به زیان مالی شده است.

نهادهایی که مسئولیت نظارت بر سکوها را برعهده دارند

موضوع فعالیت سکوهای آنلاین خرید و فروش طلا از جمله حوزه‌هایی است که چند نهاد مختلف در مراحل صدور مجوز، ادامه فعالیت و نظارت بر آن‌ها نقش دارند.

بر اساس مصوبه هیئت وزیران درباره معاملات آنلاین طلا، بانک مرکزی موظف است «سامانه ناظر» را راه‌اندازی کند. وظیفه این سامانه، پایش معاملات و تطبیق تعهدات پلتفرم‌ها در قبال کاربران با میزان واقعی طلای تحویلی به خزانه است تا از خالی‌فروشی و ایجاد تعهدات بدون پشتوانه جلوگیری شود. طبق این مصوبه، بانک مرکزی باید حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ، این سامانه را عملیاتی می‌کرد؛ با این حال، با وجود گذشت چند ماه از ابلاغ مصوبه در نیمه آبان، هنوز اطلاعات روشنی از راه‌اندازی آن منتشر نشده است.

اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی نیز مسئول صدور، تمدید و ابطال مجوز فعالیت این پلتفرم‌هاست و از این جهت در خط مقدم نظارت صنفی قرار دارد. این اتحادیه در ۱۹ خردادماه از «سامانه نظارتی برخط پلتفرم‌های آنلاین طلا» رونمایی کرد و هدف آن را افزایش شفافیت، رصد عملکرد سکوها و جلوگیری از تخلفات اعلام کرد.

با این حال در شرایطی که یک پلتفرم با محدود کردن برداشت وجه، سرمایه کاربران را در وضعیت نامشخص قرار داده این پرسش مطرح می‌شود که نقش عملی این سامانه در شناسایی به‌موقع تخلفات و الزام سکوها به رعایت حقوق کاربران چیست و چرا خروجی ملموسی از آن دیده نمی‌شود.

تسویه ریالی ظرف 24 ساعت

از سوی دیگر هیئت عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی کشور نیز طبق مصوبه هیئت وزیران وظیفه دارد فهرست کاربران و میزان طلای تعهدشده توسط هر پلتفرم را صحت‌سنجی کرده و اطلاعات را برای درج در سامانه ناظر در اختیار بانک مرکزی قرار دهد؛ وظیفه‌ای که بدون تکمیل زنجیره نظارتی و فعال بودن سامانه مرکزی، امکان اجرا ندارد.

در کنار این ساختار نظارتی، مصوبه دولت صراحتاً تأکید کرده است که پلتفرم‌ها باید حداکثر ظرف ۲۴ ساعت پس از انجام معامله، تسویه ریالی را از طریق درگاه‌های رسمی انجام دهند و در صورت درخواست تحویل فیزیکی طلا نیز حداکثر طی یک هفته نسبت به تحویل اقدام کنند.

نهادهای نظارتی کجا هستند؟

حالا در شرایطی که کاربران زرپاد از عدم امکان برداشت وجه و بلاتکلیفی سرمایه خود گلایه دارند نبود شفافیت درباره عملکرد سامانه‌های نظارتی و مرجع پاسخگو، ابهام‌ها را دوچندان کرده است.

تأخیر در عملیاتی شدن زیرساخت نظارتی، عملاً خلأیی ایجاد کرده که در مواقع بروز اختلاف یا بروز رفتارهای پرابهام از سوی برخی سکوها، دست کاربران را برای پیگیری مؤثر کوتاه می‌کند.

از سوی دیگر با توجه به گزارش‌های مطرح‌شده درباره مسدود بودن امکان برداشت وجه در زرپاد، انتظار می‌رود نهادهای مسئول از جمله بانک مرکزی، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی و هیئت عالی نظارت بر سازمان‌های صنفی، به‌صورت شفاف و هماهنگ به این موضوع ورود کنند.

بررسی این‌که آیا محدودیت ایجادشده برای برداشت وجوه، مستند به مجوز یا دستور مشخصی بوده یا مصداق تخلف از تعهدات پلتفرم در قبال کاربران است، نیازمند رسیدگی فوری و اطلاع‌رسانی شفاف به افکار عمومی است.