حباب سکه آب رفت؛ علت چیست؟

حباب سکه در بازار ایران به کمترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده است. سکه امامی با حباب حدودا ۱.۵ درصد معامله می‌شود و سایر سکه‌ها نیز حباب‌های بسیار کمی را تجربه می‌کنند.

سال‌ها بود که بازار طلا و سکه ایران با پدیده‌ای به نام «حباب» دست‌وپنجه نرم می‌کرد.

خریداران سکه، حاضر بودند مبالغ هنگفتی بالاتر از ارزش طلای به‌کاررفته در سکه بپردازند، صرفاً به امید افزایش بیشتر قیمت.

گاهی حباب سکه به ۲۰، ۳۰ یا حتی ۵۰ درصد هم می‌رسید. اما اکنون، داده‌های معاملاتی روزهای اخیر نشان می‌دهد که این حباب تقریباً به صفر نزدیک شده است.

سکه امامی با حباب ۱.۵ درصد، سکه بهار آزادی با حباب ۲ درصد، و نیم‌سکه نیز با حباب ۳ درصدی معامله می‌شوند.

بازگشت اعتماد به بازار سهام و خروج نقدینگی از پناهگاه‌ها

اولین و مهم‌ترین عامل کاهش حباب سکه، تغییر رفتار سرمایه‌گذاران در پی بازگشایی موفق بورس است.

در دو روز ابتدایی بازگشایی تالار شیشه‌ای، بیش از ۵ همت پول حقیقی وارد بازار سهام شد.

سرمایه‌گذارانی که پیش‌تر به دلیل نااطمینانی از آینده بورس، سکه و طلا را به عنوان «پناهگاه امن» انتخاب کرده بودند، حالا با مشاهده عملکرد نسبتاً متعادل بازار سهام و همچنین ارزندگی شاخص (P/E حدود ۶.۴)، ترجیح داده‌اند نقدینگی خود را از بازار طلا خارج و به سمت سهام روانه کنند.

کاهش تقاضا برای سکه، به معنای کاهش حباب است. به عبارت دیگر، رقابت میان بازارها به نفع بورس و به ضرب حباب سکه تمام شده است.

سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی

دومین عامل، سیاست‌های پولی بانک مرکزی در ماه‌های اخیر است. افزایش نرخ بهره بدون ریسک (اوراق اخزا) به سطوح بالای ۳۰ تا ۳۵ درصد، نگهداری سکه را که بازدهی صفر یا منفی (در صورت کاهش حباب) دارد، برای سرمایه‌گذاران هزینه فرصت سنگینی ایجاد کرده است.

به عبارت ساده، اگر پول خود را در اوراق بدهی دولتی بگذارید، سالانه ۳۵ درصد سود تضمینی می‌گیرید؛ اما اگر سکه بخرید، نه سودی می‌دهد و ممکن است حباب آن هم بخوابد.

بنابراین، بسیاری از سرمایه‌گذاران حرفه‌ای سکه‌های خود را فروخته و وارد بازار اوراق شده‌اند. این افزایش عرضه سکه نیز به کاهش حباب کمک کرده است.

شفافیت در قیمت‌گذاری و کاهش انتظارات جهش ارزی

سومین عامل، تغییر در انتظارات تورمی و جهش ارزی است. پیش از جنگ رمضان، شاهد جهش‌های مکرر نرخ دلار بودیم و سرمایه‌گذاران پیش‌بینی می‌کردند دلار به زودی از سقف‌های تاریخی عبور کند.

همین پیش‌بینی، حباب سکه را به شدت افزایش می‌داد، زیرا خریداران حاضر بودند اضافه‌پرداخت کنند تا در صورت جهش دلار، سود بیشتری ببرند.

اما در هفته‌های اخیر، دلار در کانال نسبتاً باثباتی نوسان کرده و نشانه‌ای از جهش قریب‌الوقوع دیده نمی‌شود.

در نتیجه، انتظارات تورمی تعدیل شده و خریداران دیگر تمایلی به پرداخت حباب ندارند. سکه به قیمت واقعی خود نزدیک شده است.

تغییر ساختاری در بازار سکه

صادق محبی، کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: رسیدن حباب سکه به یک درصد، یک اتفاق بی‌سابقه است. سه عامل کلیدی اول، بازگشایی موفق بورس که سرمایه‌ها را از بازارهای موازی خارج کرد. دوم، افزایش نرخ بهره اوراق که هزینه فرصت نگهداری سکه را بالا برد. سوم، ثبات نسبی نرخ ارز که انتظارات جهش را کاهش داد، دلیل ریزش حباب سکه بوده است.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: ترکیب این سه، معجزه‌ای در بازار سکه ایجاد کرده است. من این را یک تغییر ساختاری می‌دانم، نه یک نوسان گذرا.

وی افزود: تا زمانی که نرخ ارز تحت تأثیر شوک‌های سیاسی قرار نگیرد، حباب سکه در محدوده ۱ تا ۵ درصد باقی خواهد ماند. اما اگر دوباره تنش‌های ژئوپلیتیک تشدید شود و انتظارات تورمی جهش کند، حباب دوباره رشد می‌کند. نکته مهم این است که سرمایه‌گذاران اکنون باهوش‌تر شده‌اند؛ دیگر حاضر نیستند هر حبابی را بپردازند. این یک دستاورد بزرگ برای سواد مالی جامعه است.

حباب خوابید؛ هوشیاری بازار بیدار شد

رسیدن حباب سکه به حوالی یک درصد، یک خبر خوش اقتصادی است که نباید از کنار آن ساده گذشت.

این پدیده نشان می‌دهد که بازار طلا و سکه ایران در حال گذار از یک رفتار هیجانی و سفته‌بازانه به سمت یک رفتار عقلایی و مبتنی بر ارزش ذاتی است.

سه عامل اصلی این تحول را رقم زده‌اند: بازگشایی موفق بورس و خروج نقدینگی، افزایش نرخ بهره اوراق و ثبات نسبی نرخ ارز.

هشدار کارشناسان همچنان پابرجاست:

حباب به صفر نزدیک شده، اما هوشیاری سرمایه‌گذاران باید در سطح بالایی باقی بماند. بازار طلا عاقل شده است؛ این را باید به فال نیک گرفت.