سرنوشت ۷۰۰ هزار میلیارد تومان گم‌شده در شبکه بانکی

سرنوشت بسته حمایتی ۷۰۰ همتی دولت برای صنایع، در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت؛ همزمان با ادعای بانک‌ها مبنی بر پرداخت تسهیلات میلیاردی به تولید، وزارت صمت برای شفاف‌سازی پیرامون احتمال انحراف این منابع از هدف اصلی مقابله با شوک‌های ارزی، وارد فاز پایش دقیق شد.

در حالی که شبکه بانکی از پرداخت ۱۲۰۰ میلیارد تومان تسهیلات به واحدهای تولیدی خبر می‌دهد، ابهاماتی درباره انحراف این منابع از بسته حمایتی ۷۰۰ همتی دولت مطرح شده است. وزارت صمت حال پایش دقیق است این تسهیلات در چارچوب بسته حمایتیِ مقابله با شوک‌های ارزی پرداخت شده یا صرفاً بخشی از روند معمول تسهیلات‌دهی بانک‌ها به تولیدکنندگان بوده است.

این بسته که پیش از تغییرات گسترده ارزی طراحی شده بود، قرار بود با بهره‌گیری از ابزارهایی نظیر LC، برات الکترونیکی و منابع داخلی بانک‌ها، از سه دسته مشخص از واحدهای تولیدی یعنی  واحدهای کوچک که مواد اولیه خود را از بازرگانان تأمین می‌کنند، صنایعی که مواد اولیه خود را از بورس تهیه می‌کنند،  واحدهای تولیدی که خود رأساً اقدام به واردات مواد اولیه می‌کنند حمایت کند.

ابهام در آمار پرداخت تسهیلات

عزت الله زارعی سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت در تشریح وضعیت اجرای این بسته با اشاره به گزارش‌های اخیر شبکه بانکی مبنی بر پرداخت بیش از هزار میلیارد تسهیلات به واحدهای تولیدی، اظهار داشت: ما اکنون در حال پایش دقیق این ارقام هستیم تا مشخص شود این تسهیلات در چارچوب بسته حمایتیِ مقابله با شوک‌های ارزی پرداخت شده است یا صرفاً بخشی از روند معمول تسهیلات‌دهی بانک‌ها به تولیدکنندگان بوده است.

به گفته وی، بسته ۷۰۰ همتیِ مصوب هیئت عالی نظارت بانک مرکزی، دقیقاً برای ۱۲ هزار واحد تولیدی هدف‌گذاری شده بود که بیشترین آسیب را از تغییرات ناگهانی سیاست‌های ارزی متحمل شده‌اند.

 شفافیت در تسهیلات‌دهی

زارعی با تأکید بر لزوم تفکیک دقیق میان «تسهیلات تکلیفی بسته ارزی» و «اعتبارات جاری بانک‌ها» افزود: باید شفاف شود که آیا منابع اعلامی بانک‌ها، واقعاً به دست واحدهای هدف‌گذاری شده در این بسته رسیده است یا خیر. این پایش در حال انجام است و نتایج نهایی آن به‌زودی برای تنویر افکار عمومی اعلام خواهد شد.

در سوی دیگر ماجرا، بخش خصوصی نگاه کم‌اعتمادتری به اجرای این بسته دارد. حسن صمدزاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران، در ارزیابی خود از وضعیت اجرای این سیاست می‌گوید: تسهیلات ۷۰۰ همتی حمایت از تولید فعلاً بیشتر در حد حرف باقی مانده است تا یک حمایت محسوس و ملموس برای تولیدکنندگان.

این موضع، شکاف میان آمار رسمی شبکه بانکی و تجربه عملی فعالان اقتصادی از دسترسی به منابع حمایتی را پررنگ‌تر می‌کند.

به‌نظر می‌رسد پاسخ به این پرسش که ۷۰۰ همت حمایت از تولید، در عمل به کدام واحدها و با چه سازوکاری رسیده است؟ می‌تواند میزان موفقیت یا شکست این بسته را در عمل روشن کند.